Thellë në xhunglat e Laosit qendror, një rrip betoni i çarë prej 1,370 metrash pret pemët: një pistë uljeje pa aeroport, në një fshat ku shumë njerëz nuk kanë udhëtuar kurrë me aeroplan.
Por, pas kullës së kontrollit që po shkatërrohet dhe korridorit të mbushur me kratere nga bombat, fshihet një kapitull i fshehur në historinë e Luftës së Ftohtë të Shteteve të Bashkuara, një vend që dikur njihej si “vendi më sekret në Tokë”.
Fshati Long Tieng ndodhet rreth 130 kilometra në verilindje të kryeqytetit, Vientiane. Sot, është një vendbanim i qetë me disa mijëra banorë, të cilët mbështeten kryesisht te toka për mbijetesën e tyre.
Ka disa restorante, dy shtëpi mysafirësh dhe disa dyqane të përgjithshme që shesin gjithçka, nga orizi te mjetet bujqësore të bëra nga metali i ripërdorur i bombave – një referencë për rrënjët bujqësore të fshatit dhe të kaluarën e kohës së luftës.
Një fshat fantazmë, një fortesë sekrete e CIA-s e harruar në xhungël
Në qendër të fshatit është pista e uljes. Ajo nuk u shërben më avionëve dhe tani funksionon si një qendër komunitare në natyrë: fëmijët ngasin skuterë, fermerët ngasin kafshët e tyre dhe banorët e moshuar bëjnë shëtitje në mëngjes përpara se vala e të nxehtit të përfshijë luginën. Askush nuk do ta kishte imagjinuar se operacioni më i madh paraushtarak i CIA -s vepronte dikur këtu.
Nga vitet 1960 deri në vitin 1975, Long Tieng ishte selia sekrete e SHBA-së në “Luftën Sekrete” në Laos. Qindra agjentë të CIA-s, pilotë amerikanë dhe guerilas Hmong luftuan kundër forcave komuniste Pathet Lao dhe ushtrisë së Vietnamit të Veriut. Pista e avionit përballonte deri në 900 ngritje çdo ditë, duke vepruar si një qendër për furnizime, operacione dhe transport të agjentëve dhe municioneve. Programi ishte aq sekret saqë edhe ushtarët e përfshirë në luftë nuk ishin në dijeni të ekzistencës së tij.
Gjenerali Vang Pao, një udhëheqës karizmatik Hmong dhe bashkëpunëtor i ngushtë i CIA-s, organizoi operacione lufte guerile nga një shtëpi e thjeshtë dykatëshe, duke hedhur në erë rrugët dhe bazat e furnizimit të armikut. Përfshirja e SHBA-së në vend mbeti jozyrtare, pasi traktatet ndërkombëtare ndalonin praninë e saj ushtarake në Laos, duke e lënë operacionin tërësisht në duart e shërbimeve sekrete.
Pavarësisht rëndësisë së saj historike, Long Tieng mbetet pa asnjë pllakë, monument apo referencë për të kaluarën e saj. Një nga pjesët më “sekrete” të historisë amerikane, e harruar në kufijtë e një konflikti që formësoi gjeopolitikën globale. Long Tieng është si dëshmitar ashtu edhe viktimë e një lufte që nuk u njoh kurrë zyrtarisht – madje as nga ata që e luftuan atë.
