Rebelët sirianë kanë shpallur fundin e regjimit të Bashar al-Assad-it, i cili sundoi për 23 vite pas trashëgimit të pushtetit nga babai i tij, Hafez al-Assad, që drejtoi Sirinë për tre dekada. Pasi një ofensivë e udhëhequr nga grupi islamist Hayat Tahrir al-Sham (HTS) dhe aleatët e tij u zhvillua me shpejtësi, ata arritën të marrin kontrollin e Damaskut pa rezistencë. Assad ka ikur nga kryeqyteti, duke lënë pas një vend të rrënuar nga 13 vite luftë civile.
Si ndodhi ofensiva?
Sulmi i rebelëve nisi më 27 nëntor si përgjigje ndaj akuzave për agresion të forcave qeveritare dhe milicive të mbështetura nga Irani kundër civilëve në veri-perëndim. Rebelët morën Alepon më 30 nëntor, qytetin e dytë më të madh në Siri, duke përparuar me shpejtësi në drejtim të Damaskut. Pas rënies së qyteteve kryesore si Hama dhe Homs, ata arritën në kryeqytet më 8 dhjetor, duke liruar të burgosur nga burgu famëkeq i Saydanaya.
Përparimi i rebelëve u lehtësua nga dobësimi i forcave qeveritare, që vuanin nga vite konflikti, sanksione ekonomike dhe korrupsion. Ndihma e aleatëve të Assad-it, si Irani, Rusia dhe Hezbollah, ishte minimizuar për shkak të angazhimeve në konflikte të tjera, përfshirë luftën në Ukrainë dhe sulmet izraelite në Liban dhe Siri.
Çfarë është Hayat Tahrir al-Sham (HTS)?
HTS, grupi udhëheqës i ofensivës, fillimisht u formua si Fronti al-Nusra dhe ishte i lidhur me al-Kaedën. Edhe pse shkëputi lidhjet në 2016, ai vazhdon të klasifikohet si organizatë terroriste nga shumë vende, përfshirë SHBA-në dhe Mbretërinë e Bashkuar. Nën drejtimin e liderit të saj, Abu Mohammed al-Jawlani, HTS ka konsoliduar kontrollin në Idlib dhe Alepo, duke vendosur administratë sipas ligjit islamik. Jawlani ka premtuar një qeveri të bazuar në institucione dhe një “këshill të zgjedhur nga populli”.
Fundi i regjimit Assad
Rebelët shpallën rrëzimin e Assad-it, duke deklaruar se pas 50 vitesh shtypjeje dhe 13 vitesh lufte civile, Siria po hyn në një epokë të re. Kryeministri i Assad-it, Mohammed al-Jalali, njoftoi gatishmërinë për të bashkëpunuar me udhëheqësit e rinj të zgjedhur nga populli sirian.
Ndërkohë, forcat e HTS-it kanë udhëzuar të mos prekin institucionet zyrtare, duke lënë ato nën autoritetin e përkohshëm të qeverisë ekzistuese derisa të organizohen zgjedhje.
Reagimet ndërkombëtare
Reagimet botërore për ngjarjet dramatike janë të përziera. Shtëpia e Bardhë njoftoi se presidenti Joe Biden po ndjek me vëmendje zhvillimet dhe po mban kontakte të vazhdueshme me partnerët rajonalë. Ndërkohë, rajoni po përballet me pasiguri të thella, pasi largimi i Assad-it pritet të ndryshojë balancën e fuqisë në Lindjen e Mesme.
E ardhmja e Sirisë
Ndërsa shumë sirianë ndiejnë shpresë për një të ardhme më të mirë, mbeten shqetësime për sfidat e mëdha për rindërtimin e vendit dhe për stabilitetin politik. Bashkëpunimi midis grupeve rebele, dominimi i HTS-it dhe roli i aktorëve ndërkombëtarë do të jenë përcaktuese për të ardhmen e Sirisë.
