Një Shqipëri me ekonomi pa Cash?
Shqipëria po shqyrton mundësinë e krijimit të një ekonomie digjitale, duke hequr kështu qarkullimin e parasë fizike. Kjo ide, megjithatë, vihet në dyshim nga Prof. Richard A. Werner, një ekonomist i njohur, i cili argumenton se heqja e parasë cash sjell shumë rreziqe.
Werner përmend se figura publike po propagandojnë që paraja fizike është një relike e kaluar dhe se duhet të eliminohet për shkak të efikasitetit dhe për të minimizuar krimin. Megjithatë, ai vë në dukje se propozimet për monedha digjitale shpesh maskojnë qëllime më të errëta: krijimin e mjeteve për survejim dhe kontroll. Sipas tij, këto iniciativa jo vetëm që rrezikojnë privatësinë e individëve, por gjithashtu minojnë sistemin bankar, duke rrezikuar ekzistencën e bankave më të vogla.
Një nga pyetjet kyçe është se kush do të krijojë këto para digjitale dhe se si do të kontrollohet ky proces. Ndërsa qeveritë dhe bankat qendrore përmendin avantazhet e një shoqërie pa para fizike, si efikasiteti dhe shpejtësia e transaksioneve, ato shpesh injorojnë rreziqet që lidhen me humbjen e anonimitetit dhe privatësisë. Werner thekson se monitorimi i çdo transaksioni dhe ruajtja e të dhënave në mënyrë të centralizuar ngrit një shqetësim të madh për abuzimin.
Kalimi në një ekonomi që nuk njeh para fizike ka disa përfitime sipërfaqësore si dhe krijon rreziqe serioze. Humbja e anonimatit, mundësia e kontrollit të sjelljes financiare nga qeveritë, dhe rreziku i krijimit të një sistemi monopolistik, janë disa nga aspektet më të rëndësishme që kërkojnë vëmendje. Po ashtu, Werner thekson se norma negative e interesit bëhet më krijuese kur monetarizimi është plotësisht elektronik, duke shfaqur nevojën për një alternativa të pandikushme për të shmangur politikat financiare të ashpra.
Në përfundim, të mendosh për një Shqipëri pa cash është një ide që sjell shumë polemika dhe kërkon një shqyrtim të kujdesshëm të rreziqeve dhe përfitimeve që ajo sjell.
