Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës, projekti më i madh aeroportual në ndërtim në vend, është kthyer në një betejë të hapur juridike mes aksionerëve, me pasoja që sipas kompanisë zviceriane MABCO–sprekin jo vetëm pronësinë dhe investimin, por edhe sigurinë publike dhe potencialisht financat e shtetit shqiptar.
Në një konferencë për mediat, përfaqësuesit e kompanisë së Behgjet Pacollit deklaruan se, ndonëse zotëron 98% të kuotave të shoqërisë koncesionare, aktualisht janë përjashtuar nga çdo e drejtë vendimmarrjeje, në atë që e quajnë “shpronësim faktik” me vendim gjykate.
Konflikti lidhet me një kontratë të pretenduar për transferimin e 47% të kuotave tek ortaku minoritar 2A Group që aktualisht ka vetëm 2% të aksioneve, ndërsa paralelisht janë dhënë dy vendime për sigurim padie nga Gjykata e Shkallës së Parë, që sipas kompanisë kanë pezulluar në tërësi të drejtën e votës për 98% të kuotave.
Një vendim i ndërmjetëm i Apelit i kishte dhënë të drejtë kompanisë zviceriane për të vazhduar punimet, por masa u rivendos sërish nga Shkalla e Parë.
Përfaqësues të kompanisë MABCO në konferencën për mediat, në lidhje me situatën e krijuar për aeroportin e Vlorës
Këshilltarja e MABCO, Ornela Çuçi, foli me tone alarmi për situatën e krijuar duke u shprehur se: “Praktikisht sot që ne jemi duke folur, MABCO që zotëron zyrtarisht 98% të aksoneve të këtij aeroporti është zhveshur plotësisht nga çdo e drejtë vendimmarrjeje duke çuar kështu në një shpronësim të saj, ndonëse ka investuar gati 18 milion euro nga pronat e saj. Shto këtu edhe shumën që është investuar në aeroport nga kredia e marrë nga Banka Kombëtare Tregtare.”
Sipas saj, pasojat nuk janë vetëm korporative. Ato prekin drejtpërdrejt sigurinë dhe ecurinë e projektit.
“Sot jo vetëm që nuk kemi një aeroport të gatshëm, por mbi të gjitha nuk kemi një aeroport të sigurt sepse askush nuk e ka audituar se sa i sigurt është ky aeroport. Dhe ajo që MABCO kërkon është që të vlerësojë përmes një kompanie që është ndër më të njohurat në botë për certifikimin e aeroporteve, për certifikimin e masave të sigurisë, e teknikës, e mënyrës se si funksionon një aeroport që është SGS, e cila, po do të paguhet sërish e theksoj që do të merret përsipër të paguhet nga aksioneri 98% i këtij aeroport,” tha Çuçi.
Në thelb, kompania pretendon se është lënë jashtë çdo mekanizmi kontrolli mbi një projekt që e ka financuar me kolaterale të konsiderueshme.
Sipas të dhënave të bëra publike, kredia prej 57 milion eurosh e marrë nga shoqëria koncesionare është garantuar me asete të MABCO-s, ndërsa ortaku minoritar ka barrësuar vetëm kuotat e veta.
Avokati i kompanisë, Ervin Metalla, e përshkroi situatën si një përmbysje të logjikës së ligjit tregtar: “Dhe nëse Gjykata e Apelit nuk e shqyrton çështjen në kohë, sikurse radhën e parë, MABCO rezulton e shpronësuar. Ka 98% të kuotave dhe është e shpronësuar de facto me vendim gjykate.”
Ai shtroi publikisht një pyetje që në fakt është thelbi i debatit juridik: “Ju më pyesni me të drejtë: A ka të drejtë ortaku me 2% të përjashtojë ortakun që ka 98%? Jo! Nuk ka diskutim!”
Sipas Metallas, pezullimi i plotë i së drejtës së votës për 98% të kuotave është një precedent i rrezikshëm për sigurinë juridike të investimeve strategjike.
Nëse kjo situatë zgjat, paralajmërimi është i qartë: konflikti mund të zhvendoset në arbitrazh ndërkombëtar, me pasoja financiare për shtetin shqiptar, duke qenë se bëhet fjalë për një kontratë koncesionare.
Ndërkohë, drejtori juridik i Mabetex në Zvicër, Korab Troplica, deklaroi se situata ka kaluar përtej vendimit formal të gjykatës, duke u shoqëruar me veprime që ai i konsideron abuzive.
“Mirë që gjykata ka vendosur pezullimin e të drejtës së votës, por ka edhe një zhvillim interesant që unë besoj, ortaku me pakisë, me 2% e ka përvetësuar totalisht shoqërinë VIA tani dhe mirë që nuk na le të votojmë, sipas vendimit të gjykatës, por as na informon kur ka mbledhje asambleje, që unë jam i detyruar të informohem, të vij të marr pjesë.”
Ai shtoi se: “Pra ka eksese, përtej vendimit të gjykatës i cili është i papranueshëm ligjërisht, ka eksese për mënyrën se si po zbatohet vendimi i gjykatës.”
Në thelb, sipas MABCO-s, aksioneri minoritar 2A Group jo vetëm ka përfituar nga vendimet e padrejta të gjykatave, por ka marrë kontroll të plotë mbi administrimin e shoqërisë, pa transparencë dhe pa përfshirjen e investitorit kryesor.
Nëse pretendimet e kompanisë provohen në themel, rasti i Aeroportit të Vlorës rrezikon të kthehet në një precedent të rëndë për klimën e investimeve në Shqipëri: një aksioner me 98% që deklaron se është i përjashtuar nga prona e vet dhe një projekt strategjik i bllokuar në mes të proceseve gjyqësore ku preket siguria e një infrastrukture që pritet të mirëpresë mijëra pasagjerë.
Në pritje të vendimit përfundimtar të Gjykatës së Apelit, gjyqi për Aeroportin e Vlorës rezulton të jetë një çështje e dyshimtë për sigurinë juridike të koncesioneve dhe për koston që mund të paguajë shteti shqiptar nëse kjo çështje përfundon përtej kufijve, në një sallë arbitrazhi ndërkombëtar.
