Në burgun e Spaçit ditët e fundit është ndërhyrë dhe kjo ka sjellë reagim nga shoqata të ndryshme. Analisti Fatos Lubonja, një ish-i burgosur politik që ka vuajtur shumë në këtë burg, i ftuar në “Opinion” në News24, pohoi se nuk mund të fshihen kështu gjurmët e historisë.
Sipas Lubonjës, është një ndjenjë e keqe ajo që po ndodh në Spaç, nuk është çështje inati apo akuzash. Analisti Lubonja, si një njeri që ka vuajtur për shumë vite në këtë burg famëkeq, thotë është absurde të ndërhysh për ta rikthyer Spaçin për një film, për ta risjellë atë si në 1973.
Fatos Lubonja: “Kam kaluar gati 10 vite në Spaç, nga 17 vite burg në total. Jam takuar herët me rrënimin e Spaçit dhe gjithnjë ngjyra e bardhë më ka goditur. Që në fillim të viteve në ’90 ka pasur ndërhyrje në Spaç dhe nisi rrënimi. Kishte ardhur një kompani kanadeze në minierë dhe kishte prishur një pjesë të kampit. Tani është një kompani turke aty afër dhe plot zhurma me kamiona. Ndërkohë që duhej të ishte një qetësi. Një shkatërrim i kujtesës. Duan të nxjerrin para edhe me kujtesën e vuajtjes.
Tani na bëjnë tjetër gjë në emër të rindërtimit. Fshijnë gjurmët e historisë, ngjarjet historike. Është një ndjenje e keqe, e prishjes së kujtesës. Nuk është inat dhe akuzë. Ka shumë argumenta pse nuk duhej ndërhyrë në Spaç.
E para, ka qasje të ndryshme si mund të bëhet. Ka pasur një dëgjesë dhe ishte propozim i mirë. Ishte qasje arkeologjike. Filmi që po bëhet atje kthehet te Spaçi i vitit 1973, te kryengritja. Spaçi është ndërtuar në 1967, ka qenë me baraka. Me kalimin e kohës kanë nisur të bëhen punime. Unë kam shkuar aty në 1975. Gjithë këto objekte që duan t’i restaurojnëm nuk i shërbejnë filmit sepse nuk jemi besnikë me realitetin e asaj kohe, pasi ndërtesa e bardhë e takimeve nuk ka qenë kështu. Madje as ka ekzistuar. Sepse takimet bëheshin në baraka, që normalisht janë të zhdukura me kohën.
Te porta fillon revolta e Spaçit. Ndërkohë që bën një film për revoltën e Spaçit pa këtë portë. Absurde të mendosh të bësh një film për Spaçin e 73’ duke ndërhyrë me rikonstruksione, sepse nuk bëhet dot. Nuk ka kthim në origjinalitet, sepse edhe vetë Spaçi ka evoluar nga ‘73 e tutje, deri në ‘90. Është sikur të restaurosh Koloseun për të bërë filmin Gladiatori. Nuk mund të shuhen gjurmët, qoftë edhe ai vizatimi tresh në shkallët, sepse është pjesë e historisë. Imagjino ta mbulosh me çimento tani atë, për ta bërë Spaçin ashtu siç u ndërtua në fillim.”
