Raketat iraniane janë përpjekur të synojnë bazën e përbashkët ushtarake SHBA-Britani e Madhe në Diego Garcia në Oqeanin Indian.
Dy raketa u lançuan të premten e kaluar, njëra dështoi dhe njëra u rrëzua, tha Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, John Healey.
Diego Garcia është gati 4,000 km larg Iranit dhe përpjekja iraniane ka ngritur alarme në lidhje me rrezen e veprimit të raketave të vendit dhe ka nxitur frikën se Irani tani mund të synojë edhe pjesën më të madhe të Evropës, madje edhe Londrën.
Ende ka dyshime rreth aftësisë së raketave iraniane për të arritur objektiva kaq larg. Por ajo që dështoi të premten e kaluar arriti të udhëtonte rreth 3,000 km nga baza e saj e lëshimit.
Forca Hapësinore Amerikane është në gjendje të zbulojë çdo raketë të lëshuar nga Irani nga Baza e Forcave Hapësinore Buckley në Kolorado, shkruan BBC.
Ata përdorin një konstelacion satelitësh nga hapësira dhe radarë të fuqishëm në tokë, përfshirë në RAF Fylingdales në Mbretërinë e Bashkuar, të cilët mund të gjurmojnë raketën nga lëshimi deri te shënjestra.
A ka Irani kapacitet raketash me rreze të gjatë veprimi?
Lëshimi, megjithëse i pasuksesshëm, sugjeron që Irani nuk ka qenë transparent në lidhje me programin e tij të raketave.
Teherani më parë ka deklaruar se e ka kufizuar në mënyrë të njëanshme rrezen e veprimit të raketave të tij në 2,000 km. Por Izraeli tani pretendon se raketat iraniane kanë dyfishin e kësaj rrezeje veprimi, deri në 4,000 km. Kjo do ta vinte në shënjestër jo vetëm Diego Garcian, por edhe pjesën më të madhe të Evropës kontinentale.
Pavarësisht pretendimeve të veta, Irani njihet prej kohësh për raketat balistike me rreze të shkurtër veprimi, me një rreze maksimale prej 3,000 km. Këto janë raketat që Irani ka qëlluar shpesh drejt Izraelit dhe vendeve fqinje të Gjirit gjatë tre javëve të fundit.
Përpara luftës, besohej se Irani kishte rezerva prej më shumë se 2,000 raketash balistike me rreze të shkurtër veprimi. Pavarësisht se SHBA-të dhe Izraeli i kanë vënë në shënjestër këto municione, ato ende po lëshohen.
Më pak i qartë është programi i raketave balistike me rreze të mesme veprimi i Iranit, me një rreze veprimi midis 3,000 km dhe 5,500 km.
Sidharth Kaushal, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara me seli në Londër, thotë se “ishte kuptuar prej kohësh që iranianët kishin një program raketash balistike me rreze të mesme veprimi përpara se të fillonte kjo luftë”.
Ai e shpjegoi këtë supozim në bazë të dy arsyeve të mundshme. Së pari, raketat me rreze të gjatë veprimi do të ishin të nevojshme nëse Irani do të donte të zhvillonte një armë bërthamore – gjë që e ka mohuar vazhdimisht, pavarësisht akuzave perëndimore. E dyta është se Irani ka pasur nevojë të zhvillojë raketa me rreze të gjatë veprimi për programin e tij hapësinor.
Çfarë raketash qëlloi Irani drejt Diego Garcias?
Ende nuk është e qartë se çfarë lloj raketash u qëlluan në bazën SHBA-Britani e Madhe në Oqeanin Indian.
Kaushal thotë se mund të ketë qenë një version i raketës Khorramshah të Iranit, e cila bazohet në një model të Koresë së Veriut me një fazë.
Ajo kishte një rreze veprimi prej më shumë se 2,000 km me një kokë luftarake 1.5 ton.
Megjithatë, Kaushal thotë se “mund ta dyfishosh shumë lehtë atë rreze veprimi duke përdorur një kokë rakete shumë më të lehtë”, edhe pse kjo ndoshta do të kishte shkaktuar dëme të kufizuara në bazën në Diego Garcia.
Kaushal tha gjithashtu se ishte e mundur që Irani të ketë qenë duke përshtatur raketa nga programi i tij hapësinor. Në fund të fundit, Teherani ka dërguar me sukses satelitë në hapësirë dhe raketa si Qaem 100 “gjithmonë është kuptuar se kanë aftësi me përdorim të dyfishtë”.
Megjithatë, nuk ka gjasa që Irani të ketë një numër të madh raketash balistike me rreze të mesme apo edhe të gjatë veprimi.
SHBA-të dhe Izraeli e kanë vënë në shënjestër programin e raketave balistike të Iranit vitin e kaluar, kur kërkuan të shkatërronin programin e tij bërthamor. Ajo që ka mbetur tani po gjurmohet.
Fakti që Irani qëlloi vetëm dy raketa drejt Diego Garcias sugjeron se aftësia e tij për raketa me rreze të gjatë veprimi është e kufizuar.
A është Londra brenda rrezes?
Nëse Irani zgjedh të shënjestrojë Evropën, ekzistojnë tashmë disa masa paraprake për t’u përballur me kërcënimin.
SHBA-të kanë qenë prej kohësh të shqetësuara për rreziqet e raketave balistike që lëshohen nga rajoni i Lindjes së Mesme.
Nën presidencën e Presidentit Barack Obama, SHBA-të ngritën sisteme mbrojtëse nga raketat balistike në Poloni dhe Rumani – të gjitha pjesë e një ombrelle të mbrojtjes ajrore të NATO-s. Këto sisteme Aegis Ashore qëllojnë të njëjtat raketa interceptuese që përdoren aktualisht nga Marina Amerikane për të rrëzuar raketat balistike iraniane.
Vetë Britania ka shumë pak mbrojtje nga raketat balistike – një boshllëk i dukshëm i pranuar në Rishikimin Strategjik të Mbrojtjes të kohëve të fundit të qeverisë. Por, për momentin, kërcënimi duket i largët.
Kaushal thotë se “është e mundur” që një raketë iraniane “të arrijë Londrën”.
“Rrezja e veprimit të raketave është një gjë elastike, në kuptimin që nëse i vendosni një kokë rakete më të lehtë një rakete, mund ta zgjeroni rrezen e veprimit të saj. Kjo do të thoshte se nuk ishte shumë e habitshme” që Irani, në teori, mund të arrinte Mbretërinë e Bashkuar me raketat e tij, por “e çfarë pastaj? Këto do të ishin “një numër i vogël raketash balistike të armatosura konvencionale mbi hapësirën ajrore të mbrojtur mirë… dhe ato janë mjaft të pasakta në distanca shumë të gjata”. u shpreh ai.
Analisti i kërkimit Decker Eveleth i CNA Corporation, një organizatë jofitimprurëse kërkimore dhe analizash me seli në Uashington DC, u pajtua me këtë.
Ka “shumë të panjohura me dizajnin”, i tha ai BBC-së.
“Kur rrit rrezen e fluturimit, do të shkosh shumë më lart në hapësirë, por kjo do të thotë se do të zbresësh edhe shumë më poshtë… prandaj shpejtësia jote rritet, duhet të projektosh mburoja nxehtësie gjithnjë e më të mira për ngarkesën tënde”, tha ai.
Ai shtoi se “ndërsa koha e udhëtimit tuaj rritet, do të keni gabime të përbëra në sistemin tuaj të udhëzimit… pasaktësia e raketës suaj do të rritet”.
“Është e vërtetë që një raketë mund të arrijë Londrën. Nuk do të jetë veçanërisht e synueshme”, tha ai.
