Serbia po i afrohet implementimit të shërbimit ushtarak të detyrueshëm, një gjë që shkakton shqetësim të madh mes shqiptarëve që jetojnë në Luginë të Preshevës. Ragmi Mustafi, përfaqësues i komunitetit shqiptar në Bujanoc, e përshkruan këtë nismë si të papranueshme, duke theksuar se ushtria serbe nuk përfaqëson shqiptarët, për shkak të historisë së dhunës dhe abuzimeve që ata kanë përjetuar nga kjo forcë. Ai thekson se kjo ushtri nuk është tjetër veçse simbol i përndjekjes që shqiptarët kanë përjetuar në të kaluarën.
Në këtë kontekst, Shaip Kamberi, deputeti i vetëm shqiptar në Kuvendin e Serbisë, ka propozuar krijimin e një Komisioni të posaçëm për të hetuar rastet e vdekjeve të ushtarëve shqiptarë që shërbyen në Armatën Popullore të Jugosllavisë gjatë viteve ’80. Mustafi e mirëpret këtë iniciativë, e cila synon të përballet me të kaluarën dhe të zbulojë të vërtetën për këto ngjarje tragjike. Ai beson se kjo është mënyra për të ndihmuar në ndërtimin e një të ardhmeje më të paqes dhe stabilitetit.
Megjithatë, realizimi i nismës së Kamberit konsiderohet i vështirë. Mustafi thekson rëndësinë e aktivizmit të shqiptarëve për të ngritur zërin dhe për të kërkuar drejtësi për ata që kanë pësuar. Ai thekson gjithashtu nevojën që bashkësia ndërkombëtare të jetë më proaktive në mbështetje të komunitetit shqiptar.
Një arkiv që ka mbetur e pa zbardhur deri tani është vdekja e 135 shqiptarëve të cilët shërbyen në ushtrinë jugosllave, shumica e të cilëve i janë klasifikuar si “vetëvrasje” ose “aksidente”. Familjarët e tyre besojnë se ato vdekje ishin të dyshimta, duke u përballur shpesh me shenja dhune. Kjo çështje nënvizon nevojën për një hetim të plotë që do të ndihmonte në zbardhjen e vërtetës dhe në përballjen e Serbisë me një pjesë të errët të historisë së saj.
