Mbi një duzinë organizatash humanitare që ofrojnë kujdes shëndetësor për emigrantët kanë shprehur shqetësimin e tyre për marrëveshjen e migracionit midis Italisë dhe Shqipërisë, duke e konsideruar atë një shkelje të kodit etik mjekësor. Ata kanë kërkuar që punonjësit shëndetësorë të mos bashkëpunojnë me këtë marrëveshje.
Sipas këtij marrëveshjeje, që është parë nga Kryeministrja italiane, Georgia Meloni, si një masë kyçe për luftimin e trafikimit të qenieve njerëzore, disa emigrantë meshkuj, të shpëtuar nga deti, do të dërgohen në dy qendra mbajtjeje në Shqipëri, një shtet joanëtar i Bashkimit Evropian, për të filluar shqyrtimin e kërkesave të tyre për azil.
Italia, që ka kërkuar prej kohësh një përgjigje më të madhe nga Europa për sfidat e migracionit, e ka promovuar këtë marrëveshje si një model për kontinentin dhe një mjet për të frenuar fluksin e refugjatëve që nisen nga Afrika e Veriut për të arritur në Evropë. Megjithatë, marrëveshja 5-vjeçare, e cila ka një buxhet prej 670 milionë eurosh (rreth 730 milionë dollarë), ka hasur në pengesa ligjore që kanë vonuar realizimin e saj, duke përfshirë ndërprerje në ndërtimin e qendrave dhe vendime gjyqësore që kanë detyruar kthimin e emigrantëve në Itali.
Aktualisht, çështja është duke u shqyrtuar nga Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian në Luksemburg, e cila duhet të vendosë nëse emigrantët nga Bangladesh dhe Egjipti mund të dërgohen në Shqipëri si vende të sigurta për kthim.
Organizatat e ndihmës humanitare kanë hedhur dyshime mbi procedurat e përdorura për të përcaktuar se cilët emigrantë mund të dërgohen në Shqipëri. Sipas tyre, nuk ka mundësi të mjaftueshme për të vlerësuar në mënyrë të saktë kush është i cenueshëm nga abuzimet që mund të kenë përjetuar gjatë udhëtimit të tyre, siç janë abuzimet fizike, psikologjike ose seksuale. Ata theksojnë se emigrantët që arrijnë nga Mesdheu shpesh kanë kaluar traume të rënda dhe janë të ekspozuar ndaj mundësive për çrregullime psikologjike si pasojë e këtyre përvojave.
Për këtë arsye, grupet humanitare e quajnë marrëveshjen si një shkelje të të drejtave të njeriut dhe të etikës mjekësore, duke theksuar se ajo vë në rrezik shëndetin e emigrantëve, veçanërisht ato të shëndetit të tyre mendor. Ata gjithashtu kanë kritikuar disa organizata ndërkombëtare, si Organizata Ndërkombëtare e Migracionit (IOM) dhe Kalorësit e Maltës, për bashkëpunimin me këtë projekt, duke i akuzuar se po kontribuojnë në shkeljen e të drejtave të emigrantëve.
Nga ana e saj, Kalorësit e Maltës kanë mohuar se ata kanë qenë të përfshirë në seleksionimin e emigrantëve ose vendndodhjen e tyre në Shqipëri, duke theksuar se ata janë angazhuar vetëm për ofrimin e ndihmës së parë gjatë shpëtimit të emigrantëve në det.
Pavarësisht këtyre kritikave, qeveria italiane ka siguruar se të drejtat e emigrantëve do të jenë të mbrojtura në qendrat e Shqipërisë dhe ka marrë mbështetje nga presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, për këtë marrëveshje, duke e cilësuar atë si një qasje inovative për të menaxhuar migracionin. Sidoqoftë, organizatat e të drejtave të njeriut paralajmërojnë se kjo mund të krijojë një precedent të rrezikshëm dhe të shkaktojë shkelje të ligjit ndërkombëtar.
Për momentin, Agjencia e Kombeve të Bashkuara për Refugjatët ka pranuar të mbikëqyrë procesin për një periudhë tre mujore dhe po kryen një mision të pavarur për të monitoruar shqyrtimin e kërkesave për azil. Megjithatë, deri tani, vetëm një numër i vogël emigrantësh janë transferuar në Shqipëri, për shkak të ndërhyrjeve nga gjykatat italiane që i kanë dërguar ata përfundimisht në Itali.
