Keni menduar ndonjëherë rreth kalendarit! Duket si një mjet i thjeshtë që na shërben vetëm për të matur kohën, por është shumë më i komplikuar se kaq.
“Iliria News” sjell nëpërmjet këtij shkrimi disa kuriozitete për kalendarët.
•Kalendarët janë mënyra jonë për të matur dhe organizuar kohën, ditët, javët, muajt dhe vitet. Por historia e kalendarit është shumë më e pasur dhe më komplekse sesa thjesht një listë datash.
1. Muaji shkurt është “i padrejti” i kalendarit
Muaji shkurt ka vetëm 28 ditë, dhe çdo katër vjet, fiton një ditë shtesë, më 29 shkurt, për ta bërë vitin e brishtë. Arsyeja për këtë është që Toka nuk rrotullohet saktësisht 365 ditë përreth Diellit, por 365.2422 ditë, ndaj është dashur një korrigjim matematik për të mos e humbur lidhjen me stinët.
2. Kalendari Gregorian nuk është kalendari më i vjetër
Kalendari që përdorim sot Gregoriani u vendos nga Papa Gregori XIII në vitin 1582, për të zëvendësuar kalendarin Julian, i cili gabonte me rreth 11 minuta në vit, duke e çuar kohën jashtë sinkronizimit me stinët. Por kalendarë të tjerë, si ai egjiptian, babilonas, kinez, maja apo islamik, janë shumë më të vjetër.
3. Jo të gjithë e kanë vitin 2025
Sipas kalendarit Gregorian jemi në vitin 2025, por:
- Në kalendari islamik jemi në vitin 1447 (hixhri).
- Në kalendarin hebraik, është viti 5786.
- Në kalendarin etiopian, është ende viti 2018!
- Kalendari budist është në vitin 2568.
4. Kalendari Romak kishte vetëm 10 muaj në fillim
Kalendari i parë romak kishte vetëm 10 muaj dhe fillonte në mars (Martius). Muajt janar dhe shkurt u shtuan më vonë. Kjo është arsyeja pse muajt shtator (septem), tetor (octo), nëntor (novem) dhe dhjetor (decem) kanë emra që do të thotë 7, 8, 9 dhe 10 në latinisht, edhe pse sot janë muajt 9-12.
5. Dita e javës që i bie 13-ta është “e frikshme”
Frika nga dita e premte, më 13 ka një emër: paraskavedekatriafobia. Ky kombinim është bërë i njohur si ditë e keqe në kulturat perëndimore, edhe pse në disa vende si Spanja dhe Greqia, dita e martë 13 shihet si dita e fatkeqësive.
6. Java shtatëditore nuk është astronomike
Ndryshe nga dita (një rrotullim i Tokës), muaji (rreth 29.5 ditë – një cikël hënor) dhe viti (rreth 365 ditë – një rrotullim rreth Diellit), java me 7 ditë nuk bazohet në asnjë fenomen natyror. Ajo është thjesht një krijim kulturor, që filloi me babilonasit, të cilët adhuronin 7 trupa qiellorë: Diellin, Hënën, Marsin, Mërkurin, Jupiterin, Venusin dhe Saturnin.
7. Kalendari më i saktë? Nuk është Gregoriani!
Edhe pse kalendari Gregorian është më i përhapuri, kalendari i Mayave ishte shumë më i saktë për kohën e vet. Ata kishin një sistem kompleks që përfshinte ciklet e tokës, hënës dhe planeteve, dhe dinin të parashikonin eklipset me saktësi të madhe.
•Kalendarët nuk janë thjesht mjete për të ditur se çfarë dite është sot. Ato janë pasqyrë e historisë, kulturës, shkencës dhe fesë.
