Në prag të takimit mes presidentit turk Rexhep Taip Erdogan dhe kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis, marrëdhëniet mes Greqisë dhe Turqisë vazhdojnë të mbeten të tensionuara.
Mbledhja e Këshillit Suprem të Bashkëpunimit Greqi–Turqi, që do të zhvillohet të hënën në Ankara, synon ringjalljen e dialogut pas një periudhe përplasjesh të forta në Mesdheun Lindor.
Këshilli i Lartë i Bashkëpunimit, i krijuar në vitin 2010, deri më tani ka pasur ndikim të kufizuar në uljen e tensioneve. Ai është mbledhur vetëm pesë herë, ndërsa takimi i fundit u zhvillua në Athinë në dhjetor 2023.
Analistët shprehen skeptikë për arritjen e një marrëveshjeje konkrete, duke theksuar se pretendimet territoriale të Turqisë konsiderohen nga Athina si të njëanshme dhe pa bazë ligjore.
Një burim i ri përplasjeje është përdorimi i sistemit “Navtex” nga Turqia për të lëshuar paralajmërime mbi rreziqe sigurie dhe aktivitete ushtarake greke.
Greqia e cilëson këtë veprim si provokues, ndërsa Ankaraja e përshkruan si praktikë rutinë në përputhje me legjislacionin e saj. Brenda Greqisë, kritikat janë shtuar, veçanërisht nga partia e djathtë populiste “Zgjidhja Greke”, e cila e sheh situatën si kërcënim serioz për integritetin territorial.
Dy vendet kanë një histori të gjatë mosmarrëveshjesh për ujërat territoriale dhe shelfin kontinental. Athina ka theksuar vazhdimisht të drejtën e saj për zgjerimin e ujërave territoriale në Detin Egje, bazuar në Konventën e OKB-së për të Drejtën e Detit, të cilën Turqia nuk e ka nënshkruar. Megjithatë, mungesa e një marrëveshjeje dypalëshe e mban situatën të bllokuar dhe të paqëndrueshme.
Me tensionet që vazhdojnë të përshkallëzohen, çështja e ujërave territoriale mbetet një nga pikat më kritike, me pasoja potencialisht të rënda për të dyja palët. Gjatë vitit të fundit, Greqia ka intensifikuar qëndrimet e saj për zgjerimin e kufijve detarë, duke rritur më tej shqetësimet rajonale.
Ndërsa Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë shihet si një rrugë e mundshme zgjidhjeje, as Athina dhe as Ankaraja nuk kanë treguar deri tani gatishmëri për ta ndjekur këtë opsion.
