Shtrenjtimi i cigareve ka nisur të reflektohet në tregun shqiptar pas hyrjes në fuqi të indeksimit të akcizës, të parashikuar në ligjin për taksat kombëtare. Si pasojë, paketat e duhanit po shiten me çmime më të larta në pikat e shitjes në të gjithë vendin.
Konkretisht, akciza për cigaret është rritur nga 7.500 lekë në 7.750 lekë për çdo 1.000 fije, një rritje prej 250 lekësh, e cila përkthehet në disa lekë më shumë për çdo paketë për konsumatorin final. Kjo taksë indeksohet çdo vit dhe reflektohet drejtpërdrejt në çmimin e produkteve të duhanit.
Sipas ekspertëve, çdo ndryshim në nivelin e akcizës ka efekt të menjëhershëm në treg dhe se barra ekonomike përfundon gjithmonë te konsumatori.
“Çdo rritje e akcizës, sado e vogël të duket në letër, krijon një efekt zinxhir. Importuesit dhe distributorët e përfshijnë menjëherë në koston e produktit, duke bërë që çmimi për konsumatorin të rritet pothuajse automatikisht. Në fund, qytetari paguan më shumë për të njëjtin produkt që konsumon çdo ditë”.
Rritja e akcizës nuk prek vetëm cigaret tradicionale. Nga fillimi i janarit, më të shtrenjta janë bërë edhe cigaret elektronike. Akciza për lëngjet “vape” është rritur nga 18 në 20 lekë për mililitër, duke i futur këto produkte në një regjim më të fortë fiskal.
“Vendosja e akcizës mbi cigaret elektronike synon të mbyllë boshllëqet e legjislacionit. Këto produkte janë perceptuar si alternativa më të lira ose më pak të dëmshme, por nga këndvështrimi fiskal dhe i kontrollit të cilësisë, ato tashmë trajtohen njësoj si çdo produkt tjetër që përmban nikotinë”, thonë ekspertët.
Qeveria argumenton se rritja e akcizës synon jo vetëm rritjen e të ardhurave buxhetore, por edhe uljen e konsumit të duhanit në funksion të mbrojtjes së shëndetit publik. Megjithatë, të dhënat tregojnë se konsumi mbetet i lartë.
Deri në fund të nëntorit të vitit të kaluar, importet e duhanit në vend arritën në rreth 3.150 tonë, niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë. Sipas ekspertëve kjo tregon se rritja e çmimeve ka pasur më shumë ndikim në rritjen e të ardhurave për buxhetin sesa në ndryshimin e sjelljes së konsumatorëve në afat të shkurtër. Nga kjo masë, Ministria e Financave parashikon që buxheti i shtetit të arkëtojë rreth 1 miliard lekë shtesë, ndërsa çmimet e cigareve pritet të vijojnë rritjen graduale edhe në vitet në vijim.
