Pasojat e fundit nga tërheqjet e komunitetit vlleh në Shqipëri po bëhen gjithnjë e më të dukshme, duke çuar në një zvogëlim të numrit të individëve që përfaqësojnë këtë grup etnik. Ekspertët dhe aktivistët e komunitetit shprehin shqetësimin se fortifikimi i identitetit vlleh përmes pasaportave greke po nxit asimilimin e tyre, duke e ulur përfaqësimin e shqiptarëve në jug të vendit.
Mirela Veriga, Kryetarja e Shoqatës së Vllehëve për Korçën, theksoi se ndikimet nga Greqia kanë intensifikuar këtë proces, duke i frikësuar anëtarët e komunitetit se për të ruajtur përfitimet ekonomike, ata duhet të identifikohen si grekë. Kjo është veçanërisht e dukshme në qytetet si Korça dhe Gjirokastra, ku pasaportat greke kanë ndikuar në identitetin e shqiptarëve vllehë.
Historikisht, Voskopoja ka qenë një qendër kulturore, dhe historianët e theksojnë se identiteti vlleh nuk është ndarë kurrë nga ai shqiptar. Edhe pse Voskopoja është shkatërruar, trashëgimia e saj vazhdon të jetë një burim krenarie për shqiptarët. Avokati Edmond Petraj sugjeron se historia e Ballkanit do të kishte pasur një rrugë tjetër nëse Voskopoja do të kishte mbijetuar.
Sot, komiteti vlleh në Korçë përballet me sfida të mëdha për mbijetesë. Kisha rumune, një simbol identiteti, është një vend takim për komunitetin që organizon predikime në shqip dhe rumunisht. Megjithatë, të rinjtë shpeshherë nuk e njohin historinë e tyre dhe janë në rrezik të asimilohen.
Dhe në Gjirokastër, situata nuk është më ndryshe. Njësia administrative “Odrie” përmban shumë fshatra me origjinë vllehe, ku bashkëjetesa me shqiptarët ka qenë e mira. Administratorja Mimoza Shëngjergji thekson se banorët e këtyre zonave kanë mbështetur njëri-tjetrin në sfida dhe gëzime.
Duket se ndikimet e jashtme, së bashku me sfidat ekonomike, vazhdojnë të kërcënojnë ekzistencën e komunitetit vlleh në Shqipëri, duke krijuar një situatë ku është e domosdoshme ruajtja e identitetit të tyre dhe historia që përfaqëson.
